Matka zapomina o trudach rodzenia, gdy usłyszy pierwszy krzyk swego dziecka. Jest to niesłychanie ważny moment życia, świadczący o rozpoczęciu samodzielnego oddychania. U dziecka zachodzą duże zmiany chemiczne we krwi, z czym jest związany skomplikowany mechanizm powstawania pierwszego krzyku.

Cykl tych przemian chemicznych, jak proces niedotlenienia, zwiększenie stężenia dwutlenku węgla itp. są bodźcem dla ośrodków oddechowych i przyczyną pierwszego krzyku i oddechu noworodka. Pierwszy krzyk dziecka słyszymy przeważnie zaraz po urodzeniu, lecz niewielkie opóźnienie tego momentu nie jest niebezpieczne dla dziecka i nie powinno być źródłem niepokoju dla matki.

Ocena tętna, oddechów i temperatury ciała
Tętno noworodka zaraz po urodzeniu jest zbliżone do rytmu płodowego serca, czyli bardzo szybkie: 170—180/minutę. Spada ono w pierwszej dobie do 120 uderzeń na minutę i na tym poziomie utrzymuje się w najbliższym okresie życia. Świadczy to o wytężonej pracy serca nowo urodzonego dziecka. Zaraz po urodzeniu temperatura ciała dziecka wyraźnie się obniża i trzeba pilnować, aby ten stan się nie pogłębiał.

Występująca u noworodka ciepłochwiejność spowodowana jest stosunkowo dużą powierzchnią ciała. Łatwo zatem o oziębienie, jak i przegrzanie dziecka. Młode matki muszą bacznie uważać, aby nie popełnić błędu polegającego na przegrzaniu dziecka, bo może się to zakończyć chorobą.
Oddechy dziecka są bardzo szybkie: 40—60 na minutę, co świadczy o dużym obciążeniu układu oddechowego, ponieważ dorosły oddycha 16 razy na minutę.

Odpępnienie noworodka i zaopatrzenie pępowiny jest obowiązkiem położnej, zabiegiem wykonywanym według zasad ścisłej aseptyki, zaraz po urodzeniu dziecka. Położna po zdezynfekowaniu pępowiny przewiązuje ją dwukrotnie, zawiązując jałową tasiemkę na kokardkę. Następnie odcina pępowinę powyżej przewiązki, odłączając w ten sposób noworodka od matki. Od tej pory zwraca się baczną uwagę na kikut pępowiny aż do jego odpadnięcia. W oddziale noworodków pędzluje się pępowinę płynem dezynfekującym. Po wyschnięciu pępowinę ucina się.
Jeśli matka wcześnie po porodzie opuszcza szpital, to noworodek zostaje przeniesiony do domu ze sterczącym, krótkim, zasychającym kikutem pępowiny. Nie przeszkadza to w codziennej kąpieli dziecka. Po kąpieli należy kikut i jego podstawę przecierać 70% roztworem spirytusu, starając się nie dotykać skóry.

Po odpadnięciu resztek pępowiny podstawę jej przyczepu w obrębie pierścienia pępkowego należy wysuszać i również odkażać spirytusem 70%. W razie pojawienia się ropnej wydzieliny lub zaczerwienienia skóry wokół pępka, trzeba koniecznie zasięgnąć porady lekarskiej.