Modne.biz

Rozwój bliźniąt Wyniki badań nad bliźniętami, fakty i mity na temat bliźniąt i dzieci z ciąż mnogich, przyczyny opóźnienia tempa rozwoju psychoruchowego, bliźnięta jednojajowe i dwujajowe

Badania rozwoju bliźniąt oraz dzieci z ciąży mnogiej, podjęte pod koniec XIX wieku, miały dostarczyć argumentów w dyskusjach nad ogólnymi założeniami psychologii.

Metoda porównywania bliźniąt z tej samej pary, szczególnie bliźniąt jednojajowych (czyli o tym samym wyposażeniu genetycznym, ponieważ pochodzą z podziału zapłodnionego jaja), stanowiła jedną z ważniejszych metod śledzenia roli dziedziczności i środowiska, roli dojrzewania i uczenia się w rozwoju dziecka. Stwierdzono, że bliźnięta jednojajowe, wychowywane oddzielnie, mało różniły się pod względem fizycznym, natomiast w znacznym stopniu różniły się pod względem cech psychicznych. Wskazuje to na większą rolę środowiska w kształceniu złożonych cech psychicznych.

Prowadzono też prace, w których porównywano rozwój fizyczny i psychiczny dzieci z ciąży mnogiej i ciąży pojedynczej. Stwierdzono, że dzieci z ciąży mnogiej ustępują w rozwoju umysłowym dzieciom z ciąży pojedynczej, uzyskują niższe wyniki w badaniu inteligencji. Często występują przypadki opóźnienia rozwoju psychoruchowego, szczególnie w pierwszym roku życia. Odchylenia w rozwoju notowano zwykle u bliźniąt jednojajowych oraz u bliźniąt, które rodziły się „jako drugie”, a więc dłużej narażone były na niedotlenienie w czasie porodu. Interesujących danych dostarczyło porównanie rozwoju umysłowego bliźniąt jednojajowych. Uzyskiwały one niemal identyczne wyniki w badaniach psychologicznych.

Podobieństw takich nie wykazywały bliźnięta dwujajowe, które różniły się od siebie w takim samym stopniu, jak od reszty rodzeństwa. Opóźnienie rozwoju obserwowane u bliźniąt dotyczyło głównie mowy. Może to być skutkiem specyficznego przebiegu kształcenia się mowy u dzieci z ciąży mnogiej. Zauważono, że kontaktują się one ze sobą za pomocą własnego systemu porozumiewania się, w którym główną rolę odgrywają gesty, mimika, pojedyncze dźwięki, słowa.

System ten, nie zawsze zrozumiały dla otoczenia, wystarcza dzieciom, zastępując prawidłowy kontakt słowny i hamuje rozwój mowy. Opóźnienia te najczęściej wyrównują się w starszym wieku. Rozwój mowy u bliźniąt jednojajowych przebiega bardzo podobnie. Jeśli wychowują się razem, zasób i treść słownictwa bywają niemal identyczne. Obserwowano także zbieżność tempa rozwoju ruchowego u bliźniąt jednojajowych; uczyły się one w tym samym czasie siedzieć, stać i chodzić. Podobieństwo zaznaczało się także w zakresie rozwoju emocjonalnego: sposobu reagowania, ocen i upodobań estetycznych.

Proces uspołeczniania się bliźniąt może przyjmować bardzo ciekawą formę. W obrębie par bliźniąt stwierdzono tworzenie się specyficznych „układów zamkniętych”, które charakteryzował brak potrzeby nawiązywania szerszych kontaktów społecznych z innymi dziećmi i własny system porozumiewania się.

Stwierdzono istnienie tak silnego związku między dziećmi, że jedno izolowane od drugiego funkcjonowało znacznie gorzej, poniżej swoich możliwości. W układach tych zwykle jedno dziecko spełniało rolę dominującą, wykazywało inicjatywę w nawiązywaniu kontaktów z otoczeniem, w organizowaniu zabaw, podczas gdy drugie było bierne i podporządkowane.

Może to być przyczyną wytworzenia się u tych dzieci poczucia mniejszej wartości, zazdrości itp. W innych przypadkach natomiast zdarza się wzajemne uzupełnianie się, a nawet pobudzanie rozwoju słabszego bliźniaka przez drugie dziecko o lepszej sprawności umysłowej.

Czy z przytoczonych danych na temat rozwoju psychofizycznego dzieci z ciąży mnogiej wynika, że ich słabszy rozwój należy wiązać z faktem wielopłodowości? Otóż, najprawdopodobniej nie. Nie stwierdzono, aby rozwój bliźniąt, trojaczków, czworaczków i pięcioraczków przebiegał z reguły odmiennie. Najczęściej dzieci z ciąży mnogiej (choćby czworaczki i pięoioracżki gdańskie wielokrotnie badane psychologicznie) rozwijają się zupełnie prawidłowo.

Wobec tego nasuwa się pytanie: dlaczego otrzymano tak niekorzystne wyniki w badaniach dzieci z ciąż mnogich? Opóźnienie tempa rozwoju psychoruchowego, szczególnie w pierwszym roku życia, należy wiązać z koniecznością wyrównywania, przez dłuższy czas, niedoborów powstałych wskutek „gorszego startu” dzieci przedwcześnie urodzonych, z objawami niedożywienia wewnątrzmacicznego (dystrofia), z niskim ciężarem urodzeniowym i w złym stanie somatycznym. Stwierdzone zaburzenia rozwoju należy zatem wiązać nie z faktem wielopłodowości, ale działaniem na dziecko (na jego układ nerwowy) niekorzystnych czynników w czasie ciąży i porodu. Ciąża mnoga stwarza bowiem liczne zagrożenia. Często w tych przypadkach zdarzają się porody przedwczesne, skomplikowane, co zwiększa liczbę zabiegów położniczych i urazów porodowych.

Pochodzenie dziecka z ciąży mnogiej nie przesądza o wystąpieniu zaburzeń w rozwoju psychicznym. Losy dziecka i tempo jego rozwoju wyznaczone są przez historię jego życia, czynniki, jakie nań oddziaływały w okresie ciąży i w okresie wczesnego dzieciństwa. Konieczne jest więc rozpatrywanie rozwoju każdego dziecka indywidualnie, mimo że pochodzą z tej samej ciąży i wychowują się w tym samym środowisku. Działanie specyficznych dla każdego dziecka czynników jest źródłem odmienności psychicznej dzieci pochodzących z tej samej ciąży, nawet jeśli są to bliźnięta jednojajowe.

Warunki wychowania dzieci z ciąży mnogiej są także tylko pozornie identyczne, ze względu na fakt, że każde dziecko zajmuje nieco inną pozycję w rodzinie. Odmienna historia każdego z dzieci różnie modeluje ich psychikę. Im większe różnice warunków rozwoju, tym większa odmienność osobowości dzieci pochodzących z ciąży mnogiej.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *

*

*