Niemowlę, podobnie jak noworodek, oddycha głównie przez nos i dlatego utrzymanie drożności przewodów nosowych jest sprawą bardzo ważną.

W rozdziale traktującym o noworodku omówiono dokładnie jak powinniśmy urządzić jego pokój czy kąt niemowlęcia. Tutaj ograniczymy się więc do podkreślenia spraw najistotniejszych z punktu widzenia wychowawczego.

W I kwartale życia niemowlę rośnie tak szybko, że koszulki i kaftaniki przygotowane uprzednio dla noworodka stają się wkrótce zbyt ciasne.

Podczas kąpieli słonecznej obowiązują następujące zasady:

W czasie ciąży matka przekazuje dziecku przeciwciała, które będą dość skutecznie chronić je przez pewien okres przed niektórymi chorobami zakaźnymi.

Regularne, codzienne spacery wpływają bardzo korzystnie na rozwój i dobry stan zdrowia niemowlęcia.

W ogólnym rozwoju małego dziecka istotny jest zarówno rozwój psychiczny, jak i ruchowy.

Procesy poznawcze to spostrzeżenia, wyobraźnia, pamięć, myślenie i mowa. Poznanie otaczającego świata, wszystkiego tego, co dzieje się dookoła, odbywa się za pośrednictwem zmysłów.

Podstawą prawidłowego rozwoju emocjonalnego dziecka jest pogodna, spokojna i serdeczna atmosfera oraz bliski, indywidualny kontakt z człowiekiem dorosłym.

Zdrowe, prawidłowo rozwijające się niemowlę nie wymaga specjalnych ćwiczeń pobudzających jego rozwój ruchowy.

Lokomocja, czyli poruszanie się, pokonywanie odłegłości, to nie tylko chodzenie, ale także obroty własnego ciała.

Postawa ciała: w pierwszych trzech miesiącach życia dziecko opanowuje przede wszystkim umiejętność kontrolowania ruchów głowy.

W pielęgnowaniu niemowląt czasem popełnia się błędy. Często wynikają one z nieuwagi, czasem na odwrót, z nadmiaru troskliwości.

Chociaż niemowlę w drugim i trzecim miesiącu życia jest cięższe i bardziej ruchliwe od noworodka, mycie buzi i namydlenie tułowia i głowy należy również wykonać na stole, przed zanurzeniem dziecka w wodzie.

Wielu rodziców uważa, że najlepszym wskaźnikiem prawidłowego rozwoju dziecka w jego pierwszych miesiącach życia jest szybki przyrost ciężaru ciała.

Noworodki urodzone z ciąży mnogiej wykazują często niedobory ciężaru ciała, czasem nawet wzrostu (tzw. objawy dystrofii) wskutek niedożywienia w okresie życia płodowego.

Niedobór ciężaru ciała u noworodka w stosunku do jego wieku ciążowego jest określany mianem dystrofii wewnątrzmacicznej.

Podobnie jak wśród dzieci donoszonych, również w tej grupie dzieci od urodzenia obserwuje się większy ciężar ciała u chłopców niż u dziewczynek.

Stosowanie w żywieniu dziecka mleka innego ssaka, np. krowy, jest odstępstwem od natury i nazywa się żywieniem sztucznym.

Często zdarza się, że dziecko dobrze ?przybiera na wadze”, tzn. ma odpowiednią ilość pokarmu, a płacze.