Zabawy manipulacyjne są najprostszym, występującym już w niemowlęctwie sposobem bawienia się. Polegają one na wykonywaniu prostych, wielokrotnie powtarzanych czynności ruchowych, które nie prowadzą do żadnych wytworów. W zabawie manipulacyjnej sprawia dziecku przyjemność oddziaływanie na przedmioty, przekształcanie ich za pomocą ruchu.
Znamy już przykłady zabaw manipulacyjnych niemowląt: potrząsanie grzechotką, wyjmowanie klocków z wiaderka, wkładanie zabawek do pudełka. W drugim roku życia zabawy te stają się bardziej bogate i różnorodne: wkładanie klocków ? foremek jedne w drugie (jeszcze bez uwzględnienia wielkości kolejnych foremek), łączenie i rozłączanie klocków i płytek plastykowych, zdejmowanie i nakładanie krążków piramidki (w dowolnej kolejności, bez zwrócenia uwagi na rozmiar krążków), nawlekanie na sznurek dużych korali, łączenie ze sobą wagoników pociągu.
Do ulubionych zajęć dzieci w tym okresie należy gromadzenie, przenoszenie, przewożenie, rozrzucanie przedmiotów oraz układanie w szeregu takich samych, drobnych przedmiotów: drewnianych laleczek, guzików, kredek, zwierzątek. Możemy też obserwować tzw. manipulację gałgankową, polegającą na zabawie szmatkami, sznurkami, wstążkami, które dziecko rozkłada i składa, roluje, gniecie, zwija i rozwija, owija w nie różne przedmioty, lalki.

W zabawach tych zwykle celują dziewczynki, co może być rezultatem naśladowania czynności wykonywanych przez matkę i początkiem procesu identyfikowania się z nią oraz swą przyszłą rolą.

Interesujące manipulacje wykonuje dziecko w celu zdobycia upragnionego przedmiotu (uprzednio dziecko wyćwiczyło je przy innych okazjach). Należą do nich otwieranie szuflad, drzwiczek, rozwijanie cukierka, lizaka z papieru, odpinanie torebki, kręcenie kluczem w zamku.

Manipulacje w piasku i wodzie należą do najulubieńszych zajęć dzieci w tym wieku. Polegają one na napełnianiu piaskiem lub wodą kubków i foremek, przelewaniu ? przesypywaniu ich zawartości z jednych naczyń w drugie, grzebanie łopatką lub patykiem w piasku. Tak różnorodna manipulacja wszechstronnie rozwija funkcje psychomotoryczne dziecka.

Zabawki niezbędne do zabaw manipulacyjnych w drugim roku życia

  1. Drewniane lub plastykowe piramidki.
  2. Beczki, klocki ? foremki wkładane jedne w drugie,
  3. Duże korale, krążki do nawlekania na sznurek,
  4. Pudełka zamykane, zakręcane,
  5. Kołeczki wkładane do otworów na drewnianej podstawie,
  6. Wiaderka i łopatki plastykowe do zabawy w piasku i w wodzie.
  7. Zabawki składane.