U wielu przyszłych matek istnieje lęk przed konfliktem serologicznym i jego skutkami, czyli chorobą cytotoksyczną noworodków. Lęk jest zbyt wielki, a często niepotrzebny. Zasadnicze wiadomości na temat tego schorzenia pozwolą matkom z cechą krwi Rh-ujemną spokojniej oczekiwać potomstwa. Podstawą powstawania konfliktu serologicznego jest niezgodność czynników krwi między matką a jej dzieckiem. Każdy człowiek ma jedną z czterech grup krwi — 0, A, B, AB, a oprócz nich — cechę Rh. Część populacji nie ma cechy Rh i są to tzw. osoby Rh-ujemne. Przyczyną powstawania objawów chorobowych jest wytwarzanie przeciwciał w ustroju matczynym przeciw cechom krwinek płodu. Najczęstszą przyczyną występowania konfliktu jest niezgodność w zakresie czynnika Rh. Jeśli przyszła matka nie ma cechy Rh, czyli czynnik Rh w jej krwi jest Rh-ujemny, a jej dziecko odziedziczyło po ojcu cechę Rh, czyli ma czynnik Rh-dodatni, to wytwarza się między dwoma ustrojami niezgodność serologiczna. Cecha Rh-dodatnia płodu jest jakby czynnikiem obcym, drażniącym w stosunku do Rh-ujemnych krwinek matki.
Matka zostaje uczulona przez krwinki swego płodu. Następuje dramatyczna sytuacja, w której w ustroju matki, bez jej świadomości, powstają przeciwciała, jak gdyby broń do zwalczania krwinek dziecka. Przeciwciała powstające w surowicy matki przechodzą przez łożysko do płodu i niszczą częściowo jego krwinki przez ich zlepianie, a następnie rozpad.

W normalnych warunkach mała liczba czerwonych krwinek przechodzi od płodu przez łożysko do matki. Liczba ta jest większa w warunkach patologicznych. Nawet mała liczba obcych grupowo krwinek dziecka powoduje u matki powstanie przeciwciał, które przechodzą przez łożysko i niszczą krwinki dziecka. Przeciwciała anty-Rh powstają u matki nie od razu. W pierwszej ciąży tworzy się tak mała jeszcze ilość przeciwciał, że nie zaszkodzą pierwszemu dziecku. Liczba ich wzrasta proporcjonalnie w następnych ciążach. Przerwanie ciąży uczula matkę bardziej niż poród. Z pierwszej i drugiej ciąży może jeszcze urodzić się dziecko zdrowe, choć od drugiej ciąży już trzeba się liczyć z możliwością wystąpienia objawów chorobowych. Matki nie muszą się nadmiernie niepokoić, gdyż tylko 15% ludzi obojga płci nie ma czynnika Rh w krwinkach. Stosunkowo niewielki procent kobiet ma ujemny czynnik Rh i nie u wszystkich z tych matek dochodzi do konfliktu serologicznego.
Wprawdzie choroba cytotoksyczna jest w większości wywołana niezgodnością w zakresie czynnika Rh, ale może także powstać z powodu niezgodności w zakresie grup głównych.

Proces ten zachodzi najczęściej w następującym układzie: matka ma grupę 0, a dziecko A. Krwinki grupy A dziecka powodują powstawanie przeciwciał typu odpornościowego u matki, a skutki tego procesu są podobne do konfliktu w zakresie czynnika Rh. W przeciwieństwie do niezgodności w zakresie Rh, w konfliktach w grupach głównych pierwsze dziecko choruje równie często jak następne.
Z obu przyczyn u dziecka następuje niszczenie krwinek czerwonych przez ich rozpuszczanie. W następstwie tego procesu dochodzi do niedokrwistości, do nadmiaru składnika żółci zwanego bilirubiną, czego wyrazem jest przedwczesna i nasilona żółtaczka u noworodka.
Przy intensywnych objawach choroby cytotoksycznej ratuje się dziecko za pomocą transfuzji wymiennej krwi. Wówczas na miejsce krwi z uszkodzonymi krwinkami, z przeciwciałami i z nadmiarem bilirubiny, przetacza się specjalnie dobraną krew pełnowartościową.

Czy można nie dopuścić do choroby cytotoksycznej w zakresie czynnika Rh? Przyszła matka musi wiedzieć, że istnieje możliwość zapobiegania temu procesowi przy niezgodności czynnika Rh między małżeństwem. Każda kobieta pragnąca urodzić zdrowe dziecko musi znać swoją i męża grupę krwi oraz czynnik Rh. W przypadku niezgodności w zakresie czynnika Rh, jak i w grupach głównych, trzeba zgłosić się do badań serologicznych. Ciężarna pozostaje pod opieką poradni K, w której albo pobiorą od niej krew na badania, albo skierują oboje małżonków do odpowiednich badań w stacji krwiodawstwa. Lekarze, analizując wyniki, poinformują matkę, czy i kiedy musi się ponownie zgłosić
cli) badań.
W razie wykrycia choćby niewielkiej ilości przeciwciał we krwi matki, trzeba powtarzać badania laboratoryjne co miesiąc. Ciężarna musi regularnie uczęszczać do lekarza poradni K. Czasem zaistnieje potrzeba umieszczenia ciężarnej przed spodziewanym porodem w szpitalu na oddziale patologii ciąży. Wszystkie wyniki badań wykonywanych w okresie ciąży zabiera przyszła matka ze sobą do szpitala i zaraz po przy-hęciu pokazuje je lekarzowi.

Kobiety z wykrytymi w ciąży przeciwciałami powinny rodzić w szpitalach większych, w których pediatrzy, w razie potrzeby, stosują transfuzje wymienne. Jeśli ciężarna mieszka na wsi lub w małej miejscowości, musi otrzymać skierowanie do porodu w większym szpitalu w mieście. W razie leczenia dziecka transfuzją wymienną, należy się liczyć z prze-I dłużeniem pobytu w szpitalu. Matka będzie mogła karmić noworodka dopiero po dłuższej Rfzerwie, gdy przeciwciała znikną z jej pokarmu.

Obecnie zarysowuje się niezwykle korzystna perspektywa dla wszystkich przyszłych matek z wynikiem Rh-ujemnym. Rozpoczęto w Polsce produkcję immunoglobuliny anty-Rh neutralizującej przeciwciała u matki. Matka mająca czynnik Rh-ujemny, która urodziła w pierwszej ciąży zdrowe dziecko,  otrzymuje zaraz po  porodzie  immunoglobulinę anty-Rh. W tej sytuacji nie potrzebuje obawiać się konfliktu serologicznego w następnej ciąży. W przyszłości zatem, jeśli matki będą systematycznie korzystały z opieki lekarskiej i nowych osiągnięć medycyny, nie będzie dochodziło do choroby cytotoksycznej u noworodków.