W IV kwartale życia niemowlęcia matka powinna zgłaszać się z nim do poradni D raz w miesiącu. Kontrola ciężaru ciała i wzrostu oraz badanie lekarskie pozwalają ocenić prawidłowość rozwoju i ogólny stan zdrowia dziecka.

W jedenastym lub dwunastym miesiącu życia szczepimy niemowlę przeciw ospie prawdziwej. Szczepienie to polega na nałożeniu na prawe ramię kropelki szczepionki i wykonaniu w tym miejscu 10 ucisków tępą stroną igły do zastrzyków. Około trzeciego dnia w miejscu szczepienia pojawia się grudka, która przekształca się w pęcherzyk otoczony rąbkiem przekrwionej i nacieczonej trochę skóry. Zwykle w tydzień po zaszczepieniu pojawia się gorączka trwająca 2?3 dni. Pęcherzyk na ramieniu powiększa się, wypełnia treścią ropną i w drugim tygodniu zapada się lejkowato tworząc strup, który po 2?4 tygodniach odpada, pozostawiając płaską, białawą blizenkę.

Odczyn poszczepienny nie wymaga zabezpieczenia specjalnym opatrunkiem. Nie przemywamy go też żadnymi środkami odkażającymi. Nie wolno przykładać żadnych maści. Przy kąpieli staramy się nie moczyć miejsca szczepienia. Jeślii przypadkiem zachlapiemy zaszczepione ramię wodą z mydłem, należy mydliny spłukać przegotowaną i ochłodzoną wodą i pozostawić do wyschnięcia. Nie wycierać! Jeżeli zdarzy się, że pęcherzyk pęknie i przyklei się do niego rękaw koszulki, należy wyciąć kółko w przyklejonym materiale i pozostawić bez odrywania. Odpadnie potem sam wraz ze strupkiem, a dziecko uniknie zakażenia zaszczepionego miejsca i powstania dużej, szpecącej blizny. Staramy się też nie pozwolić niemowlęciu na zdrapanie pęcherzyka. Grozi to przeniesieniem szczepionki na inne okolice ciała i wywołanie silniejszych odczynów spowodowanych dodatkowym zakażeniem bakteriami.
Pod koniec pierwszego roku życia wykonuje się też próbę tuberkulinową, która pozwala skontrolować stan odporności przeciwgruźliczej dziecka. Jest to próba Moro, polegająca na przyklejeniu na piersiach plasterka z maścią tuberkulinową. Ujemny wynik tej próby jest automatycznie wskazaniem do powtórzenia szczepienia BCG.
Przy okazji wizyty w poradni D warto zainteresować się broszurami sanitarno-oświatowymi na temat chorób pasożytniczych u dzieci i tzw. chorób brudnych rąk. Tematyka ta staje się bowiem coraz bardziej aktualna, w miarę jak dziecko nabywa umiejętności samodzielnego chodzenia. Trzeba umieć zapobiegać tym chorobom. Kontynuujemy również profilaktykę przeciwkrzywiczą. Korzystamy przy tym, jak poprzednio, ze wskazówek lekarza odnośnie do dawkowania witaminy D, a poza tym pamiętamy o kąpielach słonecznych, spacerach i zabawach na powietrzu i naturalnie ? o racjonalnym żywieniu.